|
Heiðar
Ásberg Atlason
JAMES
BOND MISSTÍGUR SIG
James Bond er ákaflega
heillandi persóna sem á sér marga aðdáendur.
Konur dýrka hann - maðurinn er náttúrulega geðveikur
sjarmi. En karlar dýrka hann líka - ég held að það
sé mikið til öfund yfir líferni mannsins - fagrar
konur, spilavíti, bílar og tæknidót, framandi lönd
og ögrandi verkefni - og hann vinnur alltaf. Það er
akkúrat þessi formúla sem dregur spennta gesti í
kvikmyndahús í hvert sinn sem Bondliðið hefur sett
saman nýja afurð, nýjar hættur sem steðja að
heiminum og aðeins James Bond getur komið til
bjargar. Spenningurinn er magnaður upp alls staðar
í kringum okkur og fólk setur sig í stellingar.
Mögulegt er að
spenningur síðustu mánaða yfir Íslandsvininum Die
Another Day hafi gert það að verkum að væntingar
mínar urðu miklar fyrir þessa mynd, jafnvel of
miklar. Hugsanlegt er að þátttaka Íslands í
myndinni hafi ýtt undir enn meiri væntingar en ella
hefði verið. Allt að einu er fallið hrikalega hátt.
Die Another Day er í mínum huga gríðarleg vonbrigði.
James Bond hefur loksins misstigið sig.
Í samræmi við
breytta heimsmynd er óvinurinn Norður-Kórea. Það
þurfti í sjálfu sér ekki að koma á óvart. James
Bond hefur ávallt ástundað pólitískan rétttrúnað
sem sést best á þróun á óvinasveitum hans. Í
fyrstu voru það eingöngu hin illu Sovétöfl og
leynisamtök innan þeirra sem hann áttist við en síðar
fléttuðust ýmis Evrópuríki röngum megin Járntjaldsins
inn í sögurnar. Hin síðustu ár hefur þetta verið
mun óvissara og erfiðara að vita óvinina
fyrirfram, m.a. hefur þurft að notast við illgjarna
fjölmiðlamenn til að gera óvininn nógu ægilegan.
En eftir hamfarir síðasta árs mátti vel búast við
að hið illa möndulveldi Norður-Kórea yrði notað
sem grýla þessarar myndar.
En yfir að sögunni
sjálfri. Byrjunin var mjög efnileg. Bond lenti í
miklum hrakningum á ferð sinni um hið hrjáða Asíuríki
Norður-Kóreu og var tekinn til fanga. Eftir rúmlega
eins árs dvöl slapp Bond hins vegar úr prísundinni
með skiptum á föngum en var um leið grunaður um að
hafa brotnað undir pyntingum og lekið mikilvægum
upplýsingum. Í framhaldinu var Bond útskúfaður af
bresku leyniþjónustunni og sviptur drápsleyfinu sem
honum er svo kært. En njósnarinn lætur ekki bugast
við þetta mótlæti heldur brýst út úr sjúkraskipi
og flýr til Hong Kong. Þaðan liggur leiðin til Kúbu
þangað sem ákaflega vondur maður hefur leitað sér
lækninga en Bond telur að þessi maður geti hjálpað
honum að ná aftur fyrra líferni. (Ég tók
jafnframt eftir því að Bond drap nokkra í
leyfisleysi.)
Frammistaða Bond á
Kúbu og í skylmingaklúbbi í London færir hann
aftur heim í bresku leyniþjónustuna. Þá bregður
hinum óviðjafnanlega uppfinningamanni Q fyrir og
þá fyrst fer ég að hristast af skilningsleysi. Þetta
má ekki skilja sem svo að John Cleese höndli
hlutverk Q ekki vel, heldur er hugmyndin fáránleg -
ósýnilegur bíll? Hvað kemur eiginlega næst? Well,
þaðan berst leikurinn í íshöll geðveiks manns á
Íslandi, nánar tiltekið á Jökulsárlóni í
Austur-Skaftafellssýslu. Ok, það var semsagt íshöll
sem kom næst.
Eigandi íshallarinnar
er brjálaður maður sem á yfirborðinu virðist
hafa brotist til óheyrilegra auðæfa með því að
finna demantanámu á Íslandi. (Og við sem héldum
allan tímann að það væri gullskip hérna.) Hérna
fer mann fyrst að gruna að eitthvað einkennilegt sé
á seyði. Á samkundu í íshöllinni kemur fram að
brjálæðingurinn hefur útbúið geimspegil -
einskonar auka sól - sem getur búið til ljós án
neinnar fyrirhafnar. Þetta hlýtur að eiga að nota
í hernaðarlegum tilgangi enda leggur enginn svona
mikið á sig til að hjálpa sveltandi heimi að rækta
korn.
Eftir bílaeltingaleik
inni í íshöllinni, æsilega senu á vélsleðum og
brimbrettasiglingu á nýbráðnum ísjaka sem varð
hinni nýju sól að bráð berst leikurinn aftur til
Norður-Kóreu. Núna á að valta yfir landamærin og
taka suðurhlutann. Auðvitað á spegillinn góði að
hjálpa til við þetta. Lokaatriðið gerist að
mestum hluta um borð í flugvél og síðan þyrlu.
Í mínum huga gerir lokasena James Bond í þessari
mynd lestar- og þyrluatriðið í Mission Impossible
að hreinum barnaleik.
Ekki að ég vilji
spilla endinum fyrir þeim sem ekki hafa séð myndina
en sem betur fer fyrir heiminn tekst Bond að bjarga
vinum vestrænnar menningar í Suður-Kóreu frá óvinum
sínum í norðri. Bond bjargar öllu á endanum.
Þrátt fyrir mikinn
og bjartan geimspegil liggur myrkur yfir þessari
mynd. Eina týran er líklega frammistaða
illmennisins Gustav Graves sem Toby Stephens leikur.
Einnig eru stöku brot sem eru í lagi að mínu viti.
Bandaríski njósnarann Jinx er túlkaður með ágætum
af óskarsverðlaunahafanum Halle Berry. Hún stendur
sig í þessari mynd enda ætti að vera nokkuð auðvelt
að fá góða dóma þegar gagnrýnendur taka aðeins
eftir umbúðunum.
Þegar ég hugsa um
Die Another Day er heildarmatið mjög dapurt. Myndin
er óþægileg að því leyti að yfirleitt hef ég
getað skrifað undir allflest af því sem James Bond
hefur gert í sínum myndum. Vissulega hafa ýmis atriði
verið á mörkum þess ómögulega en yfirleitt hef
ég sætt mig við brellurnar sama hversu ótrúlegar
þær hafa verið. Rökstuðningurinn hefur alltaf
verið sá sami; "þetta er nú einu sinni James
Bond". Hérna er hins vegar farið langt yfir
strikið og afurðin eins konar samsuða af Matrix og
Superman í bland við gamla Bondtakta.
Ég var í vondu
skapi þegar ég kom af myndinni og gremjan hefur vaxið
síðustu daga eftir því sem ég hef hugsað meira
um myndina. Smávægilegan hluta af ánægju minni tók
ég á nýjan leik þegar ritstjóri Kvikmyndir.com féllst
á að birta skoðun mína á Die Another Day þrátt
fyrir að skoðun gagnrýnanda þeirra sé allt önnur.
Þetta er til merkis um trúverðugleika og skoðanafrelsi.
Í stað þess að
ergja mig meira verð ég að láta mér nægja að biðla
til eigenda vörumerkisins James Bond að hugsa sig aðeins
um áður en næsta mynd verður framleidd. Mín
tillaga er að handritshöfundurinn verði rekinn,
leikstjórinn látinn fara og alvöru hugmyndasmiðir
látnir taka við ferðinni. Ég býð mig fram.
Heiðar
Ásberg Atlason,
lögfræðingur og pistlahöfundur
|
