Þegar ég fletti upp orðinu "perdition" í orðabók fékk ég þrjár niðurstöður. Þær voru útskúfun, tortíming og eilíf glötun. Á þetta afar vel við því myndin fjallar ekki aðeins um ferð feðga til bæjar með sama nafni (hvers konar bæjarnafn er það nú eiginlega?) heldur er einnig um að ræða táknrænt ferðalag í átt til glötunar. Og eins og nafn myndarinnar er nú þungt þá er innihaldið það ekkert síður. Þessi hálfgerða blanda af grískum harmleik og film-noir er nefnilega í alla staði bæði fjarlæg, sorgleg og köld. En hún er engu að síður alveg gullfalleg.

Sagan gerist árið 1931 í Chicago á hátindi kreppu- og bannáranna þar á bæ. Tom Hanks leikur Mike Sullivan, hörkutól sem vinnur fyrir írskan mafíuforingja, Rooney að nafni (Paul Newman). Þó þeir séu óskyldir þá er samband þeirra nánast eins og á milli föður og sonar. Kvöld eitt gjörbreytist fremur þægilegt millistéttarlíf Mike, konu hans og tveggja barna, þegar venjuleg "vinnuferð" sem hann fer í með bráðlyndum syni Rooneys, endar með blóðbaði. Annar sonur Mike verður óvart vitni að því sem á sér stað, og setur það í gang atburðarás sem endar með ósköpum.

Road to Perdition er sannarlega tilkomumikil mynd. Það má kalla hana glæpamynd, dökka skoðun á sambandi feðra og sona sem og þjóðvegamynd. En hún virkar samt best sem ásækin dæmisaga um líf og dauða. Þjóðvegaferðin sjálf er lífið en hvaða leið sem farin er þá hefur ferðin bara einn endastað. Þessi staðreynd hvílir eins og vofa yfir öllu því sem á sér stað og litar allar persónur myndarinnar, þankagang þeirra og gjörðir.

Þetta er önnur mynd leikstjórans Sam Mendes en hann fór svo sannarlega vel af stað því fyrsta myndin, American Beauty, hlaut Óskarinn árið 1999. Þessar tvær myndir gætu varla verið mikið ólíkari en Mendas sannar hér þó að hann er ekkert "one-hit-wonder". Ekki skemma fyrir toppleikarar eins og Tom Hanks, Jude Law, Stanley Tucci og fleiri góðir. Tom Hanks tókst að skapa smá samúð með persónunni sem hann leikur þó að Mike Sullivan væri alls ekki það sem kalla mætti "góðan mann". Sérstaklega vil ég þó geta Pauls Newmans en ég spái því að þessi aldraði sonur Hollywood muni a.m.k. fá óskarstilnefningu fyrir leik sinn hér.

Umfram alla aðra á þó hinn aldni kvikmyndatökumaður, Conrad Hall, hér hrós skilið en á yfir fjörutíu ára ferli sínum hefur hann hlotið níu óskarsverðlaunatilnefningar. Hann bætir vafalaust einni við á næsta ári því kvikmyndatakan hér er hreint stórkostleg. Í höndum Hall verður Road to Perdition að sannkölluðu listaverki.

Ég mæli ekki með þessari mynd ef fólk er einungis að leitast eftir þægilegri poppkornsskemmtun. Myndin er á köflum hæggeng og persónurnar kannski ekki sérstaklega spennandi. En engu að síður er öll framleiðsla myndarinnar svo stórkostleg að ég horfði á sem dáleiddur væri og það gerist ekki oft! - Hallur Örn Jónsson